|
นมผงดัดแปลงสำหรับทารก (Infant Formula)
เป็นนมวันที่มีการปรับลดโปรตีนให้อยู่ระหว่าง 1.5 – 1.8 กรัมต่อ 100 มล. และลดปริมาณแคลเซียมและฟอสฟอรัสลง เติมวิตามินและสารอาหารต่างๆ เพื่อให้คุณค่าทางอาหารใกล้เคียงกับนมแม่ ใช้สำหรับทารกแรกเกิดถึง 1 ปี
นมผงสูตรต่อเนื่อง (Follow-on Formula)
สำหรับทารกอายุ 6 เดือนขึ้นไป ถึง 3 ปี มีปริมาณโปรตีนอยู่ระหว่าง 2.5 – 3.3 กรัม ต่อ 100 มล. มักมีการเติมวิตามินและแร่ธาตุต่างๆ ลงในสูตรนมด้วย
นมครบส่วน (Whole Milk)
อาจมีอยู่ในรูปของนมผงหรือนมพร้อมดื่ม สูตรนี้มีโปรตีนสูงขึ้นคือ มากกว่า 3.2 กรัมต่อ 100 มล. ถ้าเป็นนมพร้อมดื่มต้องผ่านกรรมวิธีฆ่าเชื้อที่อุณหภูมิต่างๆ ในการผลิต เพื่อทำลายเชื้อที่อาจปนเปื้อนมาก่อนการบรรจุ ชนิดของนมตามกรรมวิธีฆ่าเชื้อต่างๆ ได้แก่ นมพาสเจอร์ไรซ์ (pasteurized milk) กรรมวิธีฆ่าเชื้อใช้ความร้อน 72° – 80°ซ เวลา 15 – 20 วินาที ฆ่าได้เฉพาะเชื้อที่ทำให้เกิดโรค มีระยะการเก็บสั้นและต้องแช่ตู้เย็นตลอดเวลา นมสเตอริไลซ์ (sterilized milk) เป็นนมที่ผ่านความร้อนที่จุดเดือด บรรจุในกระป๋องอลูมิเนียม มีระยะการเก็บนานปีโดยไม่ถูกความชื้นหรือความร้อนโดยตรง และนมยูเอชที (UHT Milk) เป็นนมที่ฆ่าเชื้อโดยใช้ความร้อน 135° – 150°ซ เวลา 3 – 5 วินาที บรรจุกล่องที่ทำจากพลาสติก กระดาษและแผ่นอลูมิเนียมประกอบรวม 7 ชั้น ปิดสนิท อากาศผ่านเข้าออกไม่ได้ สามารถเก็บที่อุณหภูมิห้องได้นานหลายเดือน นมครบส่วนมีโปรตีนและแรธาตุสูงกว่านมผงสำหรับทารก ไม่เหมาะสำหรับทารก สามารถให้เด็กอายุตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไปได้
นมพร่องมันเนยและนมขาดมันเนย (Low Fat and Skim Milk)
นมพร่องมันเนยเป็นนมวัวที่มีไขมันไม่น้อยกว่า 0.1 กรัมต่อ 100 มล. และไม่ถึง 3.2 กรัมต่อ 100 มล. ส่วนนมขาดมันเนยเป็นนมที่มีไขมันน้อยกว่า 0.1 กรัม ต่อ 100 มล. นมสูตรนี้เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ หรือผู้มีปัญหาไขมันในเลือดสูง ไม่ใช้นมพร่องมันเนยและนมขาดมันเนยเลี้ยงทารก แต่อาจให้ในเด็กที่เป็นโรคอ้วนหรือมีไขมันในเลือดสูง และมีอายุมากกว่า 2 ปี
โยเกิร์ต (Yoghurt)
เป็นนมสดหรือนมขาดมันเนยที่มีการเติมเชื้อจุลินทรีย์สุขภาพ เช่น Lactobacilli ซึ่งจะช่วยย่อยน้ำตาลแลคโตสให้เป็นกรดแลคติค ทำให้น้ำนมมีลักษณะเป็นเนื้อข้นๆ เป็นโยเกิร์ตธรรมชาติ ที่ให้ปริมาณแคลเซียมใกล้เคียงกับนมรสจืด ในปริมาณที่เท่ากัน ถ้าเป็นชนิดที่แต่งรสด้วยผลไม่เชื่อมต่างๆ จะมีนมสด 72 – 75% ผลไม้ 10 – 15% มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบ 8 – 12%
นมเปรี้ยวพร้อมดื่ม (Drinking Yoghurt)
เป็นนมสดหรือนมขาดมันเนยที่มีสภาพเป็นกรดจากการเติมเชื้อจุลินทรีย์สุขภาพ เช่น Lactobacilli ซึ่งจะย่อยแลคโตสเป็นกรดแลคติค หรือเติมน้ำผลไม้ ทำให้มีรสเปรี้ยว โดยทั่วไปมีนม ตั้งแต่ 25 – 60% น้ำผลไม้ 15 – 25% มีการเติมน้ำตาลปริมาณมาก 8 – 18%
นมข้น (Condense หรือ Evaporated Milk)
เป็นน้ำนมที่มีการระเหยน้อออกประมาณครึ่งส่วน มีสารอาหารต่างๆ เป็น 2 เท่า ของนมสดธรรมดา เมื่อจะน้มาดื่มต้องเติมน้ำเท่าตัว ปัจจุบันมีการใช้นมผงมาละลาย โดยใช้น้ำเพียงครึ่งหนึ่งของที่ใช้เตรียมนมพร้อมดื่ม เรียกว่า นมข้นชนิดคืนรูป (re-combined condensed milk) นมข้นมีหลายชนิด ได้แก่ นมข้นจืด (unsweetened condensed milk) นมข้นหวาน (sweetened condensed milk) มีน้ำตาล 40 – 50% และนมข้นขาดมันเนยชนิดไม่หวานและชนิดหวาน ปัจจุบันมีการเติมวิตามินเอ และดีในนมข้นหวาน แต่ขาดสารอาหารต่างๆ ที่จะเป็นต่อการเติบโตของทารกและเด็ก จึงห้ามใช้เลี้ยงทารกและเด็ก
นมถั่วเหลือง (Soy Milk)
เป็นนมที่มีโปรตีนจากถั่วเหลืองเป็นส่วนประกอบ ถั่งเหลือง 1 กก. สามารถเตรียมนมถั่วเหลือง หรือน้ำเต้าหู้ ได้ 10 ลิตร คุณค่าทางโภชนาการของพลังงานและโปรตีนใกล้เคียงกับนมวัว แต่มีแคลเซียมและไขมันต่ำกว่านมวัว นมถั่วเหลืองระดับอุตสาหกรมมที่มีในท้องตลาดมีหลายชนิด เช่น นมสำหรับทารกสูตรโปรตีนจากถั่วเหลือง ใช้เลี้ยงทารกที่มีปัญหาแพ้โปรตีนในนมวัว หรือย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้ นมถั่วเหลืองยูเอชทีทั่วไปไม่เหมาะสำหรับใช้เลี้ยงทารก เพราะยังไม่มีการปรับสูตรและมีน้ำตาลทรายประมาณ 8% ทำให้มีรสหวานและเด็กติดรสหวาน ไม่ยอมกินนมรสจืด สามารถให้เด็กอายุมากกว่า 1 ปี แต่ไม่สามารถทดแทนนมครบส่วนได้ เพราะจะได้รับแคลเซียมน้อยมาก ปัจจุบันมีการเสริมแคลเซียมและปรับให้มีปริมาณน้ำตาลน้อย จึงควรศึกษาฉลากนมก่อนซื้อ |