กวางรูซ่า
กวางรูซ่า
ลักษณะโดยทั่วไป เป็นกวางขนาดกลาง ลำตัวมีสีน้ำตาลเหลือง-น้ำตาลเทา เพศเมียจะมีสีอ่อนกว่าเพศผู้ สายพันธุ์ชวารูซ่า น้ำหนักโตเต็มที่ เพศผู้ 120-160 กก. เพศเมีย 65-90 กก. สายพันธุ์โมลัคกันรูซ่า น้ำหนักโตเต็มที่ เพศผู้ 80-100 กก. เพศเมีย 50-60 กก.
อุปนิสัย ชอบอยู่เป็นฝูง นิสัยค่อนข้างตื่นตกใจง่าย โดยเฉพาะพ่อ-แม่พันธุ์ที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ เมื่อตกใจจะวิ่งหนีและสามารถกระโดดได้สูงมาก ประมาณ 2 เมตร กวางเพศผู้ในช่วงที่เขาแข็งจะแสดงอาการดุร้าย หวงตัวเมีย จะไม่ให้ตัวผู้ตัวอื่นเข้าใกล้ และจะแย่งชิงตัวเมียโดยไล่ขวิดกันจนกว่าอีกตัวหนึ่งจะยอมแพ้และวิ่งหนีไปเอง ซึ่งบางครั้งจะขวิดกันจนขาหัก อาจถึงตายได้ กวางที่จับแยกจากแม่มาเลี้ยงตั้งแต่เล็กอายุไม่เกิน 2 เดือน
ค่อนข้างเชื่องและคุ้นเคยกับคนเลี้ยงทั้งเพศผู้และเพศเมียสามารถปล่อยออกมาเดินเล่นกับคนได้ เมื่อถึงระยะที่เขาแข็งกวางเพศผู้ที่คุ้นเคยกับคนจะดุมาก จะแสดงอาการ เดินเข้าหาแบบช้า ๆ ขนที่คอจะตั้งชัน ร่องที่ใต้ตาจะเปิดออก ทำริมฝีปากม้วน ฉี่เป็นวงใส่ตัวเอง กระทืบเท้าและทุ่มตัวเข้าใส่ พร้อมที่จะขวิดเมื่อคนเข้าใกล้
ในลูกกวางที่จับมาเลี้ยงตั้งแต่เล็กอายุไม่เกิน 1 สัปดาห์ ส่วนใหญ่จะดูดขวดนมได้เองและกินเก่งมาก กวางอายุ 1-2 เดือนสามารถกินได้ถึง 1,200-1,400 มิลลิลิตร/ตัว/วัน แต่ถ้าจับเมื่ออายุเกิน 1 เดือนไปแล้ว จะสอนให้ดูดขวดนมยากมากและบางครั้งไม่ยอมกินนม จนต้องมีการบังคับให้กิน ถ้าจับมาขังคอกเพียงตัวเดียวจะวิ่งชนรอบคอกทำให้ได้รับบาดเจ็บ ลูกกวางจะป่วยและตายได้ จะต้องจับมาพร้อม ๆ กันหลาย ๆ ตัวเพื่อไม่ให้ลูกกวางตื่นมากนัก ช่วยลดการบาดเจ็บและตายลงได้
ปัญหาและอุปสรรคที่พบในการเลี้ยงกวางรูซ่า เนื่องจากกวางรูซ่าตื่นตกใจง่ายและกระโดดได้สูง ซึ่งการจัดการต่าง ๆ จะทำค่อนข้างลำบากเช่น การไล่ต้อนฝูงเพื่อทำเบอร์สัตว์ การรักษาพยาบาลและตัดเขาอ่อน วิธีการคือต้องไล่มาทั้งฝูงในช่วงอากาศเย็นเท่านั้นมิฉะนั้นจะเกิดการสูญเสียมาก
เนื้อทราย หรือ ตามะแน
เนื้อทราย หรือ ตามะแน
ลักษณะทั่วไป เนื้อทรายเป็นกวางที่มีขนาดเล็ก มีขนสียน้ำตาล หรือสีน้ำตาลแกมแดง บางตัวอาจมีจุดสีขาวบริเวณลำตัว เนื้อทรายมีถิ่นกำเนิดในที่ราบลุ่มของประเทศอินเดีย ปากีสถาน พม่าเนปาน อัสสัม กัมพูชา เวียดนาม และไทย ปัจจุบันประเทศไทยพบยากมากในป่าทำธรรมชาติ แต่มีการเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ ได้ดีในการเลี้ยงขังตามสวนสัตว์ และฟาร์มเอกชนหลายแห่ง
เนื้อทรายดูแล้วเป็นกวางที่ค่อนข้างเจ้าเนื้อ อ้วนเตี้ยคล้ายหมู (Hog) เพศผู้เมื่อโตเต็มที่มีความสูงที่หัวไหล่ 70 ซม. หนัก 45-50 กก. เพศเมียมีขนาดเล็กกว่า สูง 61 ซม. และหนัก 30 กก.
เขา เนื้อทรายเป็นกวางที่มีเขาเฉพาะเพศผู้ เขาเทียนจะเริ่มงอกเมื่ออายุประมาณ 8 เดือน และผลัดเปลี่ยนเขาทุกปี เขาของเนื้อทรายมีข้างละ 3 กิ่ง คล้ายกับเขาของกวางป่า
อุปนิสัย โดยธรรมชาติชอบอาศัยอยู่ในป่าโปร่ง และตามทุ่งหญ้า เนื้อทรายจะตื่นตกใจง่ายคล้ายกับกวางดาว เวลาวิ่งมักจะก้มหัวต่ำและชอบมุดไม่ชอบกระโจนหรือกระโดด ถ้าถูกต้อนอยู่ในที่คับแคบ ตัวผู้ที่มีเขาจะทำร้ายกวางตัวอื่นๆที่อยู่ใกล้
เนื้อทรายสามารถผสมพันธุ์ได้ตลอดทั้งปี ระยะตั้งท้องประมาร 8 เดือน โดยปกติตกลูกครั้งละ 1 ตัว เคยพบอยู่บ่อยครั้งเวลามีลูกอ่อนแม่เนื้อทรายตัวอื่นๆ จะเข้ามาดูแลเละแย่งเลี้ยงลูก เนื้อทรายอาจจะผสมพันธุ์กับกวางดาวและละมั่งได้
เนื่องจากเนื้อทรายเป็นกวางที่ชอบมุด ดังนั้นในการทำรั้วแปลงหญ้า ในส่วนที่ติดดินควรก่ออิฐหรือตอกหมุดฝังดินยึดรั้วให้แน่น เนื้อทรายไม่ควรเลี้ยงปนกับกวางอื่น เคยมีผู้เลี้ยงเนื้อทรายปนกับกวางป่า ปรากฏว่าพ่อพันธุ์เนื้อทรายจะควบคุมกวางป่าตัวเมียเวลาเป็นสัด ทำให้กวางป่าไม่สามารถผสมพันธุ์ได้ แม้เนื้อทรายจะตัวเล็กกว่า แต่วงเขาแคบ ทำให้กวางป่าไม่กล้าเข้าผสมพันธุ์กับแม่กวางที่เป็นสัด
กวางฟอลโล
กวางฟอลโล
ลักษณะโดยทั่วไป เป็นกวางขนาดเล็ก มีถิ่นกำเนิดในยุโรป เมดิเตอร์เรเนียน โตเต็มที่มีความสูงประมาณ 75-105 ซม. น้ำหนัก 50-80 กก. หน้าสั้น ลำตัวมีสีน้ำตาลจาง-น้ำตาลสนิม มีจุดขาว บางตัวมีสีขาวตลอดลำตัว ฤดูร้อนลำตัวจะเป็นสีน้ำตาลมีจุดขาวเห็นเด่นชัด หน้าหนาวลำตัวจะมีสีน้ำตาลสนิม-น้ำตาลเทา มีจุดน้อยสีขาวจางๆ
อุปนิสัย ชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง เป็นกวางที่ค่อนข้างขี้ขลาด ตื่นเต้นได้ง่ายกว่ากวางพันธุ์อื่น ถ้าเกิดเสียงดังจะวิ่งหนี หรือกระโดด (คล้ายกระต่าย) ไปก่อน แล้วค่อยเดินกลับมาดูใหม่ แต่ถ้าเวลาให้อาหารก็จะเข้ามาใกล้ ย้ายฝูงได้ง่าย ในกวางเพศผู้ช่วงที่มีเขาแข็งถ้าเกิดความเครียด เช่นไล่ต้อนฝูงเข้าไปอยู่ในที่แคบ ๆ เพื่อทำเบอร์ หรือ ฉีดยา กวางตัวผู้จะหันไปขวิดกันเอง และหันมาทำร้ายกวางตัวเมียและลูกกวางอาจเกิดความเสียหายได้
ในกวางเพศเมีย ระยะคลอดลูกถ้าเกิดความเครียดจากการรบกวน จากการไล่ฝูง หรือการไล่ฝูงอื่น ที่อยู่ใกล้ ๆ หรือคนเข้าไปดูลูกกวางที่เกิดใหม่ จะทำให้แม่กวางไม่ยอมเลี้ยงลูกและทิ้งลูกไปเลย ต้องจับลูกมาเลี้ยงและส่วนใหญ่จะเลี้ยงไม่รอดเนื่องจากลูกกวางอ่อนแอมาก
ปัญหาและอุปสรรคที่พบในการเลี้ยงกวางฟอลโล เนื่องจากเป็นกวางที่มีถิ่นกำเนิดในเขตหนาว ต้องดูแลมากเป็นพิเศษ ทั้งในด้านการให้อาหารข้นที่มีคุณภาพ และอาหารหยาบ ในช่วงหน้าแล้งที่มีแต่หญ้าแห้ง หญ้าหมัก ต้องหากิ่งไม้ ใบไม้สดเสริม เพราะกวางจะทรุดโทรมง่ายกว่ากวางพันธุ์อื่น ๆ ซึ่งจะมีผลต่อการให้ลูกในปีต่อไป
ลูกที่เกิดในฤดูฝน (พฤษภาคม-มิถุนายน) มีความชื้นในอากาศสูง ทำให้ลูกกวางมีสภาพอ่อนแอ และเกิดโรคปอดบวมแทรกซ้อนได้ง่าย ทำให้เกิดการสูญเสียมาก จึงต้องมีการกำหนดฤดูการผสมพันธุ์ใหม่ให้ลูกเกิดในช่วงปลายเดือนกันยายน-ต้นพฤศจิกายน ซึ่งจะต้องมีการศึกษาวิจัยต่อไป
กวางแดง
กวางแดง
ลักษณะโดยทั่วไป เป็นกวางขนาดใหญ่ ถิ่นกำเนิดเดิมอยู่ในยุโรป ขนาดเมื่อโตเต็มที่ เพศผู้ น้ำหนัก 160 กก. เพศเมีย น้ำหนัก 90 กก. สูง 1.2-1.5 เมตร ลำตัวมีสีน้ำตาลแดง มีขนยาว หน้ายาว
อุปนิสัย ชอบอยู่รวมฝูงทั้งเพศผู้เพศเมีย ไม่ปะปนกับกวางพันธุ์อื่นๆ ไม่ค่อยตื่นตกใจมากนักนิสัยค่อนข้างเชื่องโดยเฉพาะเพศเมีย แต่เพศผู้จะยังคงตื่นคนอยู่เพศเมียจะเป็นตัวนำฝูงเมื่อมีการไล่ต้อน ชอบลงแช่น้ำในเวลากลางวัน
เพศผู้ในช่วงที่มีเขาแข็งจะต่อสู้กันเองเพื่อแย่งชิงเพศเมีย ตัวใดชนะก็จะคุมฝูงและไล่ขวิดตัวผู้อื่นๆ ไม่ให้เข้าใกล้บริเวณที่มีตัวเมียอยู่ โดยจะวิ่งวนไปรอบ ๆ ฝูงตัวเมีย
เพศเมียในช่วงแรกที่นำเข้ามาใหม่ๆ กวางจะปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ไม่ดีนักทำให้ลูกกวางที่เกิดมาอ่อนแอ
ตายเป็นจำนวนมาก แม่กวางจะหวงลูกและซ่อนลูกไว้ใต้พุ่มไม้ถ้ามีคนไปรบกวนหรือจับตัวลูกกวาง แม่จะไม่ยอมรับลูกเลยบางครั้งจะใช้หัวตบกัด เตะและกันไม่ให้เข้าไปรวมฝูงในลูกกวาง ช่วงระยะเวลาหย่านมจะต้องมีการศึกษาถึงระยะที่เหมาะสมในการหย่านมเนื่องจากลูกกวางเมื่อหย่านมใหม่ๆ จะร้องเรียกแม่อยู่ตลอดเวลาและเดินวนรอบแปลงหญ้าตลอดคืน ทำให้ลูกกวางเหนื่อยตายได้
ปัญหาและอุปสรรคที่พบในการเลี้ยงกวางแดง เนื่องจากเป็นกวางที่มีถิ่นกำเนิดในเขตหนาว
และตัวใหญ่จึงค่อนข้างหอบง่ายกว่ากวางพันธุ์อื่นๆเมื่อมีการไล่ต้อนเพื่อย้ายแปลงถ้าไม่สามารถย้ายได้ในการไล่ครั้งแรก หรือครั้งที่สองจะต้องปล่อยให้กวางหยุดพักแล้วจึงไล่ใหม่ ทำให้เสียเวลาในการไล่ต้อน ต้องมีการดูแลเป็นพิเศษเช่นเดียวกับกวางฟอลโล
กวางป่า หรือ กวางม้า " กวางไทย "
กวางป่า หรือ กวางม้า
กวางป่า หรือกวางม้า มีถิ่นกำเนิดในประเทศมาเลเซีย เกาะสุมาตรา อินเดีย สาธารณรัฐประชาชนจีน ไต้หวันกัมพูชา สาธารณรัฐประชาชนลาว พม่า และไทย เป็นกวางที่มีขนาดใหญ่ สีน้ำตาลเข้ม
อุปนิสัย ชอบอยู่สันโดษโดยเฉพาะกวางตัวผู้ จะอยู่รวมฝูง
2-4ตัวส่วนใหญ่จะไม่ต่อสู้เพื่อคุมฝูงตัวเมียเมื่อเทียบกับกวางพันธุ์อื่น กวางป่าเป็นสัตว์ที่อาศัยในป่าธรรมชาติทั้งป่าสูงและป่าต่ำ หากินในทุ่งโล่งและชายป่าในเวลากลางคืนและช่วงเช้า เมื่ออากาศร้อนจะหลบซ่อนนอนตามพุ่มไม้ และชอบนอนแช่ในปลัก
ตัวผู้มีน้ำหนักเฉลี่ย 250 กก. แต่อาจมีน้ำหนักถึง 320 กก. ตัวเมียน้ำหนักเฉลี่ย 155 กก. อาจมีน้ำหนักถึง 250 กก. ตัวผู้มีความยาวจากปลายจมูกถึงโคนหาง 180-200 ซม. ความสูงจากพื้นถึงไหล่ 140-160 ซม. ตัวเมียสูง 120 ซม.