POP3 กับ IMAP คืออะไร
 
POP3 = Post Office Protocol version 3
            POP ถูกออกแบบสำหรับการเข้าถึงแบบ offline คือ จดหมายอยู่ใน server และผู้ใช้สามารถใช้โปรแกรมที่สนับสนุน POP ในการเข้าถึงจดหมายจากระยะไกล การจัดการใดๆ กับจดหมายจะเป็นการจัดการในเครื่องของผู้ใช้เท่านั้น ถึงแม้ว่าข้อจำกัดของการเข้าถึงแบบ offline จะทำให้เกิดความคิดที่จะทำให้ POP สามารถใช้งานในแบบ online หรือ แบบ disconnected ได้ แต่ POP ขาดคุณสมบัติที่จำเป็นบางอย่าง ส่วนการเข้าถึงแบบเสมือน online (pseudo-online) จดหมายจะไม่ถูกลบออกจาก server แต่ก็ไม่ใช่การเข้าถึงแบบ online ที่แท้จริง เพราะขาดโปรโตคอลในการเข้าถึงระบบไฟล์ในเครื่อง server ในการที่จะเข้าถึงหรือเปลี่ยนแปลง folder หรือ สถานะต่างๆ ของจดหมาย ตัวอย่างเช่น การตั้งค่าสถานะของจดหมาย เช่นได้ถูกอ่านแล้ว จะถูกตั้งค่าเพียงแค่ในเครื่องไคลเอนท์ที่ใช้เท่านั้น แต่สถานะของจดหมายที่แท้จริงบนเซิร์ฟเวอร์ยังคงไม่เปลี่ยนแปลง หรือการจัดเก็บจดหมายลง folder จะถูกจัดเก็บลงในเครื่องไคลเอนท์เท่านั้น ซึ่งที่จริงควรจะจัดเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์ เพราะหากว่ามีการใช้ไคลเอนท์เครื่องอื่น ก็ยังสามารถเห็น folder นั้นๆได้

IMAP
              มีความสามารถในการเข้าถึงทั้งแบบ offline และแบบ online โดยในแบบ online จดหมายจะไม่ถูกดึงมา แต่จะเป็นแบบโต้-ตอบกับ server นั่นคือผู้ใช้สามารถดึงเฉพาะหัวข้อจดหมาย , บางส่วนของจดหมาย หรือค้นหาจดหมายที่ตรงความต้องการ โดยจดหมายที่ถูกเก็บไว้บน server และสามารถตั้งค่าสถานะของจดหมายต่างๆ เช่น ถูกลบไปแล้ว , ตอบไปแล้ว และจะยังอยู่ใน server จนกว่าผู้ใช้จะสั่งลบ อธิบายง่ายๆ คือ IMAP ถูกออกแบบให้การเข้าจดหมายจากระยะไกลเหมือนกับการเข้าถึงจดหมายจากภายในเครื่องของผู้ใช้เอง ซึ่งขึ้นอยู่กับโปรแกรมที่ใช้ว่าจะเก็บจดหมายไว้ในเครื่องของผู้ใช้เอง หรือเก็บไว้ใน server หรือให้ผู้ใช้เลือกเองอย่างใดอย่างหนึ่ง

สรุปความแตกต่างระหว่าง offline และ online
1. ความแตกต่างในแง่การใช้งาน
offline
: เหมาะกับการเข้าถึงโดยใช้คอมพิวเตอร์เครื่องเดียว และไม่ต้องการความสามารถพิเศษอื่นๆ
online
: เหมาะกับการเข้าถึงแบบตอบโต้กับ server และมีความสามารถในการเข้าถึง mailbox หลายๆอัน
2. ข้อดีของแบบ offline
        ใช้เวลาในการติดต่อน้อย ใช้ทรัพยากรของระบบน้อย
3. ข้อดีของแบบ online
        สามารถเข้าถึงจดหมาย จากคอมพิวเตอร์เครื่องใดก็ได้ ในเวลาใดๆ เหมาะสำหรับเครื่องที่มีเนื้อที่ดิสค์น้อย เช่น เครื่องคอมพิวเตอร์ในห้องปฏิบัติการ
ไม่ขึ้นกับ platform ในการเข้าถึง mailbox หลายๆ อัน ผู้ใช้หลายคนสามารถทำการใช้ mailbox เดียวกันได้ในเวลาเดียวกัน
จุดสำคัญก็คือ ในแบบ online สามารถเข้าถึงได้จากคอมพิวเตอร์หลายๆเครื่องในเวลาใดๆ โดยไม่ขึ้นกับโปรโตคอลในการเข้าถึงระบบไฟล์ในเครื่อง server (ซึ่งอาจไม่มีในทุก platform และอาจมีปัญหาเกี่ยวกับประสิทธิภาพ และ file locking) ถึงแม้ว่าความสามารถนี้ไม่มีความจำเป็นสำหรับผู้ใช้ที่ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์เพียงเครื่องเดียว ในการเข้าถึงจดหมาย แต่จะจำเป็นมากสำหรับผู้ใช้ที่ใช้คอมพิวเตอร์หลายๆ เครื่อง

ความสามารถในส่วนที่มีทั้งใน POP และ IMAP
              สนับสนุนการเข้าถึงแบบ offline จดหมายใหม่จะถูกส่งไปเก็บไว้ยังเครื่อง server รอผู้ใช้ติดต่อเข้าไปตรวจเช็ค สามารถเข้าถึงจดหมายได้จาก platfrom หลากหลายรูปแบบ สามารถเข้าถึงได้จากทุกๆ ที่ในเครือข่าย เป็นโปรโตคอลแบบเปิด ซึ่งเป็นไปตาม Internet RFCs มีเครื่องมือ (Implementations) ต่างๆ (รวมทั้งซอร์สโค้ด) แจกฟรี มีโปรแกรมสำหรับการเข้าถึงจดหมายทั้งใน PC,Mac และ UNIX มีเครื่องมือ (Implementations) ต่างๆ ขาย
ไม่ต้องการ SMTP mail gateways ถูกใช้ในการเข้าถึงจดหมายเท่านั้น ส่วนการส่งจะใช้ protocol SMTP สนับสนุน persistent message IDs (สำหรับการเข้าถึงแบบ disconnected) ข้อดีของโปรโตคอล POP ไม่ซับซ้อน จึงง่ายในการ Implement มีโปรแกรมสนับสนุนจำนวนมาก
ข้อดีของโปรโตคอล IMAP สามารถจัดการกับสถานะของจดหมาย (status flags) เช่น อ่านแล้ว,ลบแล้ว,ตอบแล้ว หรือ สถานะใดๆที่ผู้ใช้กำหนดเอง
สามารถเพิ่มจดหมายลงใน folder ที่ต้องการ สามารถเข้าถึง และจัดการกับ mailbox ได้หลายอัน รวมทั้งสามารถเปลี่ยนชื่อ,สร้าง,ลบ,แสดงรายชื่อ และเข้าถึง folder ต่างๆ นอกเหนือจาก folder จดหมายปกติ (Inbox) ซึ่ง folder เหล่านี้อาจจะไม่ได้อยู่บน server เดียวกันก็ได้ โดยเราสามารถเรียกดูได้พร้อมๆกัน หรือทำการเคลื่อนย้ายจาก folder หนึ่งไปยังอีก folder หนึ่ง ผู้ใช้หลายคนสามารถทำการเข้าถึง mailbox เดียวกันพร้อมกัน โดยเมื่อผู้ใช้คนใดทำการแก้ไขอะไรไป ผู้ใช้คนอื่นๆ ก็จะเห็นการแก้ไขนั้นๆ ในทันที สามารถเข้าถึงข้อมูลที่ไม่จำกัดแค่ e-mail แต่สามารถเข้าถึงข้อมูลชนิดอื่นด้วย เช่น NetNews,Documents สนับสนุนการเข้าถึงแบบ offline ในกรณีที่เชื่อมต่อผ่านทาง dialup ที่มีราคาต่อนาทีสูง โดยไม่ต้องการความสามารถพิเศษอื่นๆ หรือในกรณีที่เครื่อง server มีความสามารถต่ำ แต่ไม่ใช่ทุกโปรแกรมที่สนับสนุน IMAP สามารถทำได้ แต่โดยโปรโตคอล IMAP แล้วสามารถทำได้
มีโปรโตคอลในการจัดเก็บข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้แต่ละคนลงในเซิร์ฟเวอร์ เช่น Internet Message Support Protocol (IMSP) ซึ่งทำให้ผู้ใช้จาก platform ใดๆ สามารถเข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคลของตนเอง เช่น สมุดรายชื่อที่อยู่ (address book) ทางเลือกใหม่ที่ทรงประสิทธิภาพก็คือ Application Configuration Access Protocol (ACAP) โปรโตคอลที่ไม่เพียงแต่ช่วยให้สร้าง หรือเก็บออบชัน และ address-book information ที่เลือกไว้แล้วเท่านั้น แต่ยังสร้างโพรซีเจอร์เพื่อจัดการกับผู้ใช้อื่นที่เกี่ยวข้อง ที่ถูกแชร์ร่วมกัน เช่น spelling check เป็นต้น
ปรับปรุงประสิทธิภาพในการเข้าถึงโดยเมื่อทำการติดต่อผ่านทางสายสื่อสารความเร็วต่ำ โดย IMAP มีความสามารถในการเลือกดึงบางส่วน หรือ ทั้งหมดของจดหมายที่ต้องการ หรือให้ server ค้นหาจดหมายที่ต้องการให้ โดยมันจะเป็นประโยชน์อย่างมาก หากการติดต่อผ่านสื่อสารที่ช้ามาก ในการเลือกที่จะดึงเฉพาะบางส่วนของจดหมาย เช่น หัวข้อจดหมาย (header) โดยเฉพาะหากจดหมายนั้นเป็นจดหมายชนิด MIME (Multipurpose Internet Mail Externsions ซึ่งเป็นมาตรฐานในการส่งแฟ้มข้อมูลติดไปกับจดหมายตาม RFC-822 โดยโปรโตคอล SMTP) ซึ่งหากมีการส่งแฟ้มขนาดใหญ่ติดมากับจดหมายด้วย โดยมีส่วนของจดหมายเพียงไม่กี่บรรทัดจะทำให้เสียเวลาในการดึงข้อมูลที่ยังไม่ต้องการ เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อทำการติดต่อผ่านทางสายสื่อสารความเร็วต่ำ หรือค่าใช้จ่ายในการติดต่อมีราคาแพง และนี่เป็นข้อดีที่แสดงให้เห็นว่า IMAP เหนือกว่า POP

ข้อเสียของโปรโตคอล IMAP
          โปรโตคอลมีความซับซ้อน และยากในการ Implement มีซอฟแวร์ที่สนับสนุนน้อยกว่า POP IMAP เหนือกว่า POP ใน 3 ส่วนหลักๆ คือ
มีคำสั่งในการจัดการตู้จดหมายจำนวนมาก มีความสามารถในการจัดการ folder อื่นๆ นอกเหนือจาก inbox
มีจุดเด่นในการเพิ่มประสิทธิภาพของแบบ online โดยเฉพาะกับจดหมายที่เป็น MIME และเพราะว่าขณะนี้มีการแจก development libraries ของ IMAP ฟรี ดังนั้นความซับซ้อนของมันคงไม่มีผลต่อความนิยมใช้ที่จะเพิ่มมากขึ้นในอนาคต โดยเน็ตสเคปวางแผนที่จะรวม IMAP เข้าไว้ในเมล์เซิร์ฟเวอร์รุ่นต่อไปของตน ซึ่งน่าจะออกมาได้ในปีนี้ ยิ่งไปกว่านั้น SunSoft ก็มี IMAP Server และ Client ขณะที่ยังมี IMAP Client ที่ชื่อว่า Embla ของ ICL และ ICL/TeamWare ที่ให้ Internet Messaging Server ที่สนับสนุน POP และ IMAP ส่วนผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่ร่วมขบวนของ IMAP ก็ได้แก่ Control Data Mail Hub server,NetManage Z-Mail Pro และ messaging server ที่มาจาก Software.com

 
ที่มา : คอม-ไทย ดอทเน็ต