การทดสอบและการสาธิตการเลี้ยงแพะเนื้อโดยการปล่อยแทะเล็มแปลงถั่วไมยรา

หลักการและเหตุผล

00000 การเลี้ยงแพะ ในปัจจุบัน เกษตรกรมีความสนใจในการเลี้ยงเพิ่มมากขึ้น และเลี้ยงกระจายอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศ แพะเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็ก ให้ผลตอบแทนระยะสั้น ใช้แรงงานน้อย ตลาดมีความต้องการ และเหมาะกับเกษตรกรที่มีพื้นที่น้อย โดยทั่วไปเกษตรกรนิยมเลี้ยงแพะปล่อยแทะเล็มแปลงหญ้าธรรมชาติ ใช้กระถินเป็นอาหารหยาบหลัก เสริมอาหารข้น เกษตรกรที่มีพื้นที่จำกัดต้องการเทคโนโลยีการผลิตพืชอาหารสัตว์และเทคโนโลยีการจัดการใช้ประโยชน์พืชอาหารสัตว์ให้ได้ผลผลิตสูง สถานีพัฒนาอาหารสัตว์ประจวบฯ พิจารณาเห็นว่า ถั่วไมยราเป็นพืชอาหารสัตว์ที่มีความเหมาะสม เนื่องจากมีจำนวนมากในเขตจังหวัดประจวบฯ และยังไม่มีการการนำมาใช้เลี้ยงแพะเท่าที่ควร ถั่วไมยราสามารถปลูกได้ในดินค่อนข้างอุดมสมบูรณ์ ให้ผลผลิตน้ำหนักแห้ง 2,000 – 3,000 กิโลกรัม / ไร่ / ปี มีโปรตีน 17-19 % ให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี สถานี-พัฒนาอาหารสัตว์ประจวบคีรีขันธ์ จึงได้ทำการทดสอบและสาธิตการเลี้ยงแพะแบบปล่อยแทะเล็มแปลงถั่วไมยรา ศึกษาอัตราการเจริญเติบโต ประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหาร ตลอดจนต้นทุน ผลตอบแทนต่อการจัดการเลี้ยงแพะ ผลจากการทดสอบเทคโนโลยีการเลี้ยงแพะแบบแทะเล็ม สามารถขยายผลไปสู่เกษตรกร ทำให้เกษตรกรมีอาหารหยาบคุณภาพดีใช้เลี้ยงแพะได้ตลอดทั้งปี

อุปกรณ์และวิธีทดสอบ

00000 ดำเนินการทดสอบและสาธิตที่ สถานีพัฒนาอาหารสัตว์ประจวบคีรีขันธ์ อ.กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ ระหว่างเดือน พฤศจิกายน 2547 – เมษายน 2548 ( 136 วัน ) ใช้แพะพื้นเมืองลูกผสมเพศผู้ไม่ตอน อายุ 3 – 4 เดือน น้ำหนักเริ่มทดสอบเฉลี่ย 13.77 กิโลกรัม จำนวน 9 ตัว ก่อนทดสอบทำการถ่ายพยาธิ ฉีดวัคซีนและชั่งน้ำหนักแพะทุกตัว มีน้ำ แร่ธาตุก้อนวางไว้ให้กินอิสระเต็มที่


พื้นที่ปลูกถั่วไมยรา

00000 เตรียมพื้นที่ปลูกถั่วไมยรา 2 ไร่ ทำการปลูกโดยการหว่าน อัตรา 2 กิโลกรัม / ไร่ และใส่ปุ๋ยหลังการตัดปรับแปลง สูตร 15-15-15 อัตรา 10 กิโลกรัม / ไร่ สำหรับการจัดการใช้ประโยชน์แปลงถั่วไมยรามีดังนี้

  1. ปล่อยแพะแทะเล็มพื้นที่ 2 ไร่ แบ่งออกเป็นแปลงย่อย 6 แปลง ๆ ละ 534.4 ตารางเมตร
    ( 16.7 X 32 เมตร )และปล่อยแพะแทะเล็ม แปลงละ 7 วัน ซึ่งแต่แปลงจะมีอายุที่ 35 – 42 วัน
  2. ใช้รั้วไฟฟ้าควบคุม ขึงลวด 3 เส้น สูงจากพื้นประมาณ 60 เซนติเมตร มีประตู ปิด – เปิด
    ปล่อยแพะแทะเล็ม เวลา 08.30 น .- 17.00 น.
  3. แปลงถั่วที่แทะเล็มแล้วจะตกแต่งแปลงโดยการใช้เคียวตัดเกี่ยวส่วนที่เหลือให้สม่ำเสมอ บันทึกผลผลิตถั่วไมยราสดต่อไร่ ทุก ๆ 7 วันก่อนและหลังปล่อยแทะเล็ม สุ่มเก็บตัวอย่าง ถั่วไมยรา ส่งวิเคราะห์ส่วนประกอบทางเคมี ปริมาณอาหารที่กินได้ ชั่งน้ำหนักแพะทุกๆ 15 วัน เพื่อศึกษา อัตราการเจริญเติบโต ประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหาร ต้นทุนและผลตอบแทน นำข้อมูลที่ได้จาก การบันทึก คำนวณผลทางสถิติ


ปล่อยให้แพะแทะเล็มในพื้นที่ปลูกถั่วไมยรา

ผลการทดสอบ

ส่วนประกอบทางเคมีถั่วไมยรา

00000 จากการทดสอบการปล่อยแพะแทะเล็มถั่วไมยรา อายุ 35 – 42 วัน ผลวิเคราะห์ตามที่แสดงไว้ในตารางที่ 1 ถั่วไมยราอายุ 35 วัน มี DM , CP , CF , NFE , NDF เท่ากับ 92.65, 18.99 , 21.23 , 48.32 , 32.52 ตามลำดับ จะเห็นได้ว่าถั่วไมยราเป็นอาหารหยาบคุณภาพดี ทิพา และคณะ ( 2533 ) รายงานว่า ถั่วไมยราทั้งต้น ตัดทุกอายุ 30 วัน มีโปรตีน 19 % ถั่วไมยราที่ตัด อายุ 30 – 45 วัน ให้ผลผลิตและน้ำหนักแห้ง และคุณค่าทางอาหารสูงกว่าที่อายุ 60 วัน นอกจากนี้การใช้ถั่วไมยราเป็นแหล่งอาหารหยาบที่ให้โปรตีนสูงในสัตว์กระเพาะรวม จึงเหมาะสำหรับใช้เลี้ยงแพะ นอกจากนี้จีระวัชร์และคณะ ( 2536) ศึกษา พบว่า สามารถใช้ถั่วไมยราเป็นอาหารโคได้ในปริมาณที่ไม่จำกัด ทั้งในสภาพสดและแห้ง โดยโคไม่แสดงอาการเป็นพิษแต่อย่างใด สามารถกินอาหารและเจริญเติบโตได้ตามปกติ

ตารางที่ 1 แสดงส่วนประกอบทางเคมีถั่วไมยรา

รายละเอียด

DM %

CP %

CF %

NFE %

NDF %

ถั่วไมยราอายุ 35 วัน

92.65

18.99

21.23

48.32

32.52

 

สภาพผลผลิตน้ำหนักแห้งถั่วไมยรา

00000 สภาพทั่วไปแปลงถั่วไมยราก่อนปล่อยแทะเล็มทุกแปลง ปริมาณถั่วขึ้นหนาแน่นเสมอกันดี ต้นถั่วมีความสูงในระดับใกล้เคียงกัน ปริมาณถั่วไมยราในแต่ละแปลงแสดงไว้ในตารางที่ 2 ซึ่งพบว่าปริมาณผลผลิตน้ำหนักแห้ง เมื่อเริ่มปล่อยแทะเล็ม รอบที่ 1 – 4 เท่ากับ 958.83 , 668.74 , 522.04,184.74 ตามลำดับ ปริมาณผลผลิตน้ำหนักแห้งหลังปล่อยแทะเล็ม เท่ากับ 470.75 , 154.18, 522.04,184.74 ตามลำดับ ดังนั้นปริมาณการกินได้เท่ากับ 488.07 , 514.56 , 522.04 , 184.74 ตามลำดับ การแทะเล็มของ แพะจะเลือกกินส่วนยอดและใบถั่วที่อ่อนก่อนและจะกินส่วนลำต้นทีหลัง ปริมาณผลผลิตถั่วไมยราจะลดลงเรื่อย ๆ เนื่องจากการที่แพะแทะเล็มบ่อยและฝนทิ้งช่วง

ตารางที่ 2 ผลผลิตน้ำหนักแห้งถั่วไมยราก่อนและหลังปล่อยแทะเล็ม

แปลงที่

ผลผลิตน้ำหนักแห้ง (ก.ก.)

รวม

รอบที่ 1

รอบที่ 2

รอบที่ 3

รอบที่ 4

ก่อน

หลัง

กินได้

ก่อน

หลัง

กินได้

ก่อน

หลัง

กินได้

ก่อน

หลัง

กินได้

ก่อน

หลัง

กินได้

1

2

3

4

5

6

187.80

152.68

141.99

192.38

137.41

146.57

123.67

68.70

54.96

96.19

61.07

66.16

64.13

83.98

87.02

96.09

76.34

80.41

131.30

106.88

85.50

96.19

111.46

137.41

38.17

30.53

19.84

15.26

22.90

27.48

93.13

76.35

65.66

80.93

88.56

109.93

100.77

88.55

76.19

83.97

80.92

91.61

-

-

-

-

-

-

100.77

88.55

76.19

83.97

80.92

91.61

99.24

85.50

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

99.24

85.50

-

-

-

-

519.11

433.61

303.68

372.54

329.79

375.59

161.84

99.23

74.8

111.45

83.97

93.64

357.27

334.38

228.88

261.09

245.82

281.95

รวม

958.83

470.75

488.07

668.74

154.18

514.56

522.04

-

522.04

184.74

-

184.74

2,334.32

624.93

1,709.39

ปริมาณอาหารที่กินได้

00000 จากการทดสอบพบว่า แพะปล่อยแทะเล็มถั่วไมยรากินอาหารได้คิดเป็นน้ำหนักแห้ง เท่ากับ 6.37 % ดังตารางที่ 4 หรือคิดเป็นน้ำหนักแห้งถั่วไมยราเฉลี่ยเท่ากับ 1.39 6 กิโลกรัม / ตัว / วัน ต้นทุนและผลตอบแทนตลอดการเลี้ยง 136 วัน ดังตารางที่ 4 พบว่า การเลี้ยงแพะแบบปล่อยแทะเล็ม แปลงถั่วไมยรา ต้นทุนการผลิตเฉลี่ยเท่ากับ 1,243.25 บาท / ตัว

ตารางที่ 4 ปริมาณการกินและอัตราการเจริญเติบโต

ข้อมูล

รายละเอียด

00จำนวนแพะทดสอบ ( ตัว )

00น้ำหนักเริ่มต้นเฉลี่ย ( กิโลกรัม / ตัว )

00น้ำหนักสุดท้ายเฉลี่ย ( กิโลกรัม / ตัว )

00ระยะเวลาทดสอบ ( วัน )

00น้ำหนักเพิ่มตลอดการทดสอบ ( กิโลกรัม / ตัว )

00อัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ย ( กรัม / ตัว / วัน )

00อาหารที่กินเฉลี่ยแห้ง ( กรัม / ตัว / วัน )

00ปริมาณอาหารทั้งหมดที่กิน % น้ำหนักตัว

00ประสิทธิภาพการใช้อาหาร

9

13.77

25.88

136

12.11

89.0

1.39 6

5.3

15.68


ขั้นตอนการชั่งน้ำหนักตัวแพะ


ต้นทุนและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

00000 ต้นทุนค่าโรงเรือนและอาหาร เวชภัณฑ์ และราคาแพะที่ซื้อมาขุน แสดงในตารางที่ 5 พบว่า ต้นทุน

  • ค่าโรงเรือนและอาหารเฉลี่ย 00 176.60 บาท / ตัว
  • ค่า เวชภัณฑ์เฉลี่ย 00000 0000 46.11 บาท / ตัว
  • ค่าพันธุ์แพะเฉลี่ย 00000 0000 964.44 บาท / ตัว
  • ค่าแรงงานเฉลี่ย 00000 000000 56.09 บาท / ตัว

รวมต้นทุนการผลิตทั้งหมด 000000 1,243.25 บาท / ตัว
รายได้จากการจำหน่ายแพะเฉลี่ย0000 568.97 บาท / ตัว ( 4.18 บาท / ตัว / วัน)


ตารางที่ 5 ต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ (ระยะเวลาเลี้ยง 136 วัน )

 

ลำดับที่

รายการ

จำนวน

ราคาต่อหน่วย

(บาท)

เป็นเงิน (บาท)

/136 วัน

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ค่าเตรียมดิน ปลูก ( ใช้งาน 3 ปี )

โรงเรือน ( ใช้งาน 3 ปี )

เครื่องช็อตไฟฟ้า + ลวด ( ใช้งาน 3 ปี )

ค่าปุ๋ย สูตร 1 5 – 15 – 15 อัตรา 10 ก . ก / ไร่

ค่าพันธุ์แพะ

ค่ายาปฏิชีวนะ

ถ่ายพยาธิ

แร่ธาตุก้อน

ค่าแรงงาน วันละ 10 นาที

2 ไร่

1 โรงเรือน

1 เครื่อง

60 ก.ก.

124 ก.ก.

2  ขวด

1 ขวด

1 ก้อน

22.66 ช.ม.

1 ,600

3 ,000

2 , 4 00

12.00

70

325

30

60

22.28

198.72

372.60

298.08

720

8 ,680

325

30

60

504.86

รวมค่าใช้จ่ายต้นทุนการผลิต

รายได้จากการจำหน่ายแพะ

ได้กำไรจากการจำหน่ายแพะ

เฉลี่ย / ตัว

-

233 ก.ก.

-

-

-

70 บาท

-

568.97 บาท

11 , 189.26

16,310.00

5,120.74

568.97

 

สรุปผลการทดสอบ

  1. การปล่อยแพะแทะเล็มถั่วไมยรา พื้นที่ 2 ไร่ ระยะเวลาทดสอบ 136 วัน โดยปล่อยแทะเล็มแปลงถั่วไมยราทุกวัน มีเพียงพอตลอดการเลี้ยง
  2. แพะมีอัตราการเจริญเติบโตเฉลี่ยเท่ากับ 89 กรัม / ตัว / วัน และมีประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารเท่ากับ 15.6 7

ข้อเสนอแนะ

  1. การเลี้ยงแพะเพื่อการค้า ควรมีการเลี้ยงแพะประมาณ 50 ตัวขึ้นไปจึงจะมีกำไรเพิ่มขึ้น และควรมีแปลงถั่วไมยราเป็นของตนเอง ไม่ต่ำกว่า 10 ไร่
  2. ควรมีการทดสอบการเลี้ยงแพะปล่อยแทะเล็มในช่วงฤดูฝน