หนอนแมลงวัน แหล่งโปรตีนราคาถูกสำหรับเลี้ยงสุกร

 

                    ในการเลี้ยงสุกรผลพลอยได้อย่างหนึ่ง คือมูลสุกรซึ่งก่อให้เกิดปัญหามลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้มูลสุกรยังเป็น แหล่งเพาะ และขยายพันธุ์แมลงวันได้ดี จึงมักสร้างความรำคาญ และยังเป็นพาหะของโรคติดต่อบางอย่างการนำมูล สุกรกลับมาใช้ประโยชน์ จึงเป็นหนทางหนึ่งในการกำจัดมูลสุกร เพื่อลดมลภาวะ และช่วยลดต้นทุนในการเลี้ยงสุกร ได้ทางหนึ่ง การนำมูลสุกรที่เกิดขึ้นภายในฟาร์ม มาเพาะหนอนแมลงวัน เพื่อนำหนอนแมลงวันมาทำเป็นอาหารเลี้ยง สุกร ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งในการใช้ประโยชน์จากมูลสุกร ซึ่งนอกจากจะได้หนอนแมลงวัน สำหรับใช้เป็นวัตถุดิบอาหารสำหรับ เลี้ยงสุกรเป็นการลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์แล้ว ยังเป็นการควบคุมจำนวนแมลงวัน ภายในฟาร์มสุกรได้อีกทางหนึ่ง โดย ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการกำจัดแมลงวัน ภายในฟาร์ม โดยเฉพาะในภาวะที่วัตถุดิบอาหารสัตว์ต่างๆ มีราคาแพง

วิธีการเพาะหนอนแมลงวัน

                ฤดูกาลที่เหมาะสมที่จะเพาะหนอนแมลงวันก็คือ ฤดูร้อน และฤดูฝน ซึ่งเป็นช่วงที่มีแมลงวันจำนวนมาก และมีอุณหภูมิที่เหมาะ สม ต่อการฟักออกของไข่แมลงวัน เป็นตัวหนอนวิธีการเพาะ ก็ไม่ยุ่งยากโดยการเก็บรวบรวมมูลสุกรภายในฟาร์ม นำมาใส่ ภาชนะ ซึ่งอาจใช้กะละมังพลาสติกใบโตๆหลายๆใบ เกลี่ยมูลสุกรให้หนาสม่ำเสมอ สูงจากก้นกะละมังประมาณ 2-3 นิ้ว ก็พอ สำหรับมูลสุกรที่ใช้ควรเป็นมูลสุกรที่ใหม่ และไม่ควรใช้มูลสุกรแห้ง หรือแฉะเหลวเกิน ไปนำภาชนะที่ใส่มูลสุกรแล้ว ไปตั้งไว้ในที่ร่ม อาจเป็นบริเวณภายในโรงเรือนสุกร หรือบริเวณที่มีหลังคาสามารถกันแดด หรือฝนได้เพื่อให้แมลงวันมาวางไข่  หลังจากตั้งทิ้งไว้ประมาณ 3-4 วัน จะสังเกตเห็นหนอนแมลงวันเกิดขึ้นจำนวนมาก จากนั้นนำภาชนะที่ใช้เพาะไปตั้งไว้กลางแจ้ง ให้ถูกแสงแดด หนอนแมลงวันจะไชชอนมูลสุกรลงไปอยู่รวมกันที่ก้นภาชนะ ซึ่งช่วงนี้ มูลสุกรจะมีลักษณะร่วนซุยจากนั้น ตักแยกเอามูลสุกรที่อยู่ชั้นบนออก ก็จะเหลือแต่หนอนแมลงวัน ที่อยู่บริเวณก้นภาชนะ นำหนอนที่ได้ไปนึ่ง หรือคั่วในกะทะใบบัว พอให้สุก แล้วนำไปผึ่งแดดให้แห้งสนิท จากนั้นนำไปบดให้ละเอียด เก็บไว้ใช้ผสมอาหารสุกรได้ต่อไป โดยทั่วไปมูลสุกรสดประมาณ10 กิโลกรัม จะสามารถเพาะ และผลิตเป็นหนอนแมลงวันแห้ง ได้ประมาณ 0.5 กิโลกรัม

คุณค่าทางโภชนะของหนอนแมลงวันแห้ง

                    หนอนแมลงวันแห้งที่ผลิตได้จะมีสี และกลิ่น-หอม คล้ายคลึงกับปลาป่น มีคุณค่าทางโภชนะสูง โดยมีโปรตีนประมาณ 45% ไขมัน 14.52% เยื่อใย 5.9% เถ้า16.09% แคลเซี่ยม 2.95% และฟอสฟอรัส 2.31% นอกจากนี้ยังมีกรด อะมิโนที่จำเป็นต่างๆสูง (ดังแสดงในตารางที่1) ซึ่งคุณภาพโปรตีนของหนอนแมลงวัน เทียบเท่ากับคุณภาพโปรตีน ของปลาป่น

ตารางที่ 1 องค์ประกอบทางโภชนะของหนอนแมลงวันแห้ง

โภชนะ

%ของวัตถุแห้ง

ความชื้น

8.53

โปรตีน

45.13

ไขมัน

14.52

เยื่อใย

5.90

เถ้า

16.09

แคลเซี่ยม

2.95

ฟอสฟอรัส

2.31

กรดอะมิโน  

ไลซีน

3.24

เมทไธโอนีน+ซีสติน

1.34

ทริปโตเฟน

0.52

ทรีโอนีน

1.72

ไอโซลูซีน

1.42

ลูซีน

2.43

อาร์จินีน

2.34

 การใช้หนอนแมลงวันแห้งเลี้ยงสุกร

                    เนื่องจากหนอนแมลงวันแห้ง มีโปรตีนที่มีคุณภาพใกล้เคียงกับโปรตีนในปลาป่น จึงสามารถใช้หนอนแมลงวันแห้ง ทดแทนโปรตีนของปลาป่นในสูตรอาหาร เลี้ยงสุกรได้โดยไม่มีข้อจำกัด ในการใช้โดยผู้เลี้ยงสุกรอาจสามารถใช้หนอน แมลงวันป่นเป็นแหล่งโปรตีนทดแทนโปรตีนทั้งจากปลาป่น และกากถั่ว-เหลืองในสูตร-อาหารก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า ผู้เลี้ยงสุกรสามารถจะเพาะ หรือผลิตหนอนแมลงวันแห้งได้มากน้อยเพียงใด สำหรับสุกรที่เลี้ยงด้วยอาหารที่มีหนอน แมลงวันแห้งป่นเป็นส่วนประกอบ จะมีอัตราการเจริญเติบโต และประสิทธิภาพการใช้อาหารดี เช่นเดียวกับสุกรที่เลี้ยง ด้วยอาหารที่ใช้ปลาป่นเป็นแหล่งโปรตีน

 ตัวอย่าง สูตรอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรหย่านม (น้ำหนัก 5 - 20 กก.)

วัตถุดิบ

ปริมาณ (กก.)

ปลายข้าว

กากถั่วเหลือง

หนอนแมลงวันแห้งป่น

น้ำมันพืช

เกลือ

แอล-ไลซีน

ดีแอล-เมทไธโอนีน

ไดแคลเซี่ยมฟอสเฟต

ไวตามินแร่ธาตุสำหรับลูกสุกร

53.78

24.27

15.00

3.00

0.40

0.14

0.16

3.00

0.25

รวม

100

 ตัวอย่าง สูตรอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรรุ่น (น้ำหนัก 20 - 60 กก.) 

วัตถุดิบ

ปริมาณ (กก.)

ข้าวโพด

กากถั่วเหลือง

หนอนแมลงวันแห้งป่น

น้ำมันพืช

เกลือ

ไดแคลเซี่ยมฟอสเฟต

ไวตามินแร่ธาตุสำหรับสุกรรุ่น

66.96

13.39

15.00

2.00

0.40

2.00

0.25

รวม

100

ตัวอย่าง สูตรอาหารสำหรับเลี้ยงสุกรขุน (น้ำหนัก 60 - 100 กก.)

วัตถุดิบ

ปริมาณ (กก.)

ข้าวโพด

มันเส้น

กากถั่วเหลือง

หนอนแมลงวันแห้งป่น

น้ำมันพืช

เกลือ

ไดแคลเซี่ยมฟอสเฟต

ไวตามินแร่ธาตุสำหรับสุกรขุน

40

27.87

12.48

15.00

2.00

0.40

2.00

0.25

รวม

100

                    ดังนั้นหากเกษตรกรผู้เลี้ยงสุกรจะหันมาเพาะหนอนแมลงวันเพื่อทำเป็นหนอนแมลงวันแห้งป่นเก็บไว้ใช้ผสมอาหาร เลี้ยงสุกรเองก็จะเป็นหนทางหนึ่งที่จะช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ได้โดยเฉพาะสามารถลดปริมาณการใช้วัตถุดิบ ที่เป็นแหล่งโปรตีน เช่น ปลาป่น และกากถั่วเหลืองในสูตรอาหารที่นับวันจะมีราคาแพงมากขึ้น

กองอาหารสัตว์ E - mail address :nutrition1@dld.go.th