สถานการณ์การเลี้ยงโคเนื้อและการผลิตพืชอาหารสัตว์

จังหวัดสุพรรณบุรี

จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นจังหวัดที่มีศักยภาพสูงมากในการประกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรม มีพื้นที่ทำการเกษตรอยู่ในเขตชลประทานร้อยละ 73.9 ของพื้นที่ทำการเกษตทั้งหมดรของจังหวัด เกษตรกรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพในการทำนา ทำสวน ทำไร่ และเลี้ยงปศุสัตว์ สัตว์ที่เกษตรกรนิยมเลี้ยงได้แก่ โคเนื้อ ซึ่งเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่มีความสำคัญมาก เนื่องจากเลี้ยงง่าย ให้ผลตอบแทนคุ้มกับการลงทุน ตลาดมีความต้องการสูง และมีราคาเป็นธรรม เกษตรกรจังหวัดสุพรรณบุรี เลี้ยงโคเนื้อรวม 5,519 ราย จำนวนโคเนื้อรวมทั้งสิ้น 107,600 ตัว จำแนกเป็นโคพื้นเมือง 62,202 ตัว และโคพันธุ์ลูกผสมบราห์มัน 45,398 ตัว หรือคิดเป็นร้อยละ 57.81 และ 42.19 ตามลำดับ

อำเภอ	เกษตรกร	จำนวนโคเนื้อ (ตัว)
		พันธุ์พื้นเมือง		พันธุ์ลูกผสมบราห์มัน		รวมทั้งสิ้น
		ผู้	เมีย	ผู้	เมีย
ดอนเจดีย์	1,136	2,855	6,524	901	1,967	12,247
ด่านช้าง	376	727	1,805	2,110	6,070	10,712
เดิมบางนางบวช	203	74	253	3,725	2,782	6,834
บางปลาม้า	157	471	725	384	770	2,350
เมืองสุพรรณบุรี	529	2,436	4,863	693	1,601	9,593
ศรีประจันต์	220	279	572	142	604	1,597
สองพี่น้อง	424	2,399	4,882	2,060	3,267	12,608
สามชุก	465	-	-	1,567	3,948	5,515
หนองหญ้าไซ	991	1,137	2,939	1,653	3,691	9,420
อู่ทอง	1,018	12,946	16,315	2,455	5,008	36,724
รวม	5,519	23,324	38,878	15,690	29,708	107,600

ที่มา : ข้อมูลจากการสำรวจปศุสัตว์ เดือนพฤศจิกายน 2547 สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดสุพพรณบุรี

จากจำนวนเกษตรกรที่เลี้ยงโคเนื้อ และจำนวนโคเนื้อที่มีการเลี้ยงอยู่ในจังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการเลี้ยงโคเนื้อ และเพิ่มมูลค่าของการผลิตโคเนื้อ จังหวัดสุพรรณบุรี ได้ดำเนินการดังนี้

1.จัดตั้งหน่วยผสมเทียมโค – กระบือ จำนวน 5 หน่วย และเพิ่มเติมปีงบประมาณ 2549 อีก 2 หน่วย รวมเป็น 7 หน่วย ให้บริการผสมเทียมโค – กระบือ ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงโค – กระบือทั้ง 10 อำเภอ เพื่อเป็นการพัฒนาและปรับปรุงสายพันธุ์โค – กระบือในจังหวัดให้มีคุณภาพและปริมาณที่เพิ่มขึ้น

2.ให้การส่งเสริมการปลูกหญ้าแพงโกล่า และผลิตเสบียงอาหารสัตว์ โดยแนะนำส่งเสริมการปลูกหญ้าแพงโกล่าในพื้นที่ลุ่ม และปลูกหญ้ากินนีสีม่วงในพื้นที่ดอน พื้นที่ที่สามารถควบคุมปริมาณน้ำได้ หญ้าทั้ง 2 ชนิด จะให้ผลผลิตต่อไร่สูง พืชอาหารสัตว์ทั้ง 2 ชนิดนี้มีคุณค่าทางโภชนาสูงและให้ผลผลิตต่อไร่สูง เหมาะสมในการปลูกเป็นพืชอาหารสัตว์สำหรับเลี้ยงโคเนื้อ โคนม

หญ้าแพงโกล่า

เป็นหญ้าที่มีอายุหลายปี ลำต้นกึ่งตั้งกึ่งเลื้อย ลำต้นเล็ก ไม่มีขน ใบเล็กเรียวยาว มีใบดกอ่อนนุ่ม เหมาะสำหรับทำหญ้าแห้ง ทนน้ำท่วมขัง เจริญเติบโตดีในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง เหมาะสำหรับปลูกในเขตชลประทาน ผลผลิตน้ำหนักแห้ง 5 – 7 ตันต่อไร่ต่อปี หญ้ามีโปรตีน 7 – 11 เปอร์เซ็นต์

การปลูก ใช้ท่อนพันธุ์ อัตรา 250 – 300 กิโลกรัมต่อไร่ พื้นที่ลุ่ม ทำเทือกแบบนาหว่านน้ำตม ปรับระดับน้ำให้สูง 10 – 15 เซนติเมตร หว่านท่อนพันธุ์ให้ทั่วแปลง แล้วนาบกดทับท่อนพันธุ์ให้จมน้ำ แช่ทิ้งไว้ประมาณ 1 สัปดาห์ แล้วระบายน้ำออก ในพื้นที่ดอน หลังจากไถพรวนแล้วชักร่องห่างกัน 30 เซนติเมตร ลึกประมาณ 10 เซนติเมตร วางท่อนพันธุ์ 3 – 5 ท่อน เรียงต่อกันเป็นแถว ใช้ดินกลบเล็กน้อยและเหยียบให้แน่น

การใส่ปุ๋ย ก่อนปลูกควรใส่ปุ๋ยสูตร 15 – 15 – 15 อัตรา 50 – 100 กิโลกรัมต่อไร่ เป็นปุ๋ยรองพื้น และควรใส่ปุ๋ยคอกร่วมด้วย ในแต่ละรอบของการตัดหญ้าควรใส่ปุ๋ยยูเรีย ( 46 – 0 – 0 ) 2 ครั้ง ๆ ละ 10 กิโลกรัมต่อไร่ ครั้งแรกหลังตัด 1 วัน และครั้งที่ 2 หลังตัด 10 – 15 วัน

การกำจัดวัชพืช ใช้วิธีการตัดปรับทุกๆ 45 – 60 วัน 2 – 3 ครั้ง หรือใช้สารกำจัด วัชพืช 2,4-D

การใช้ประโยชน์ การตัดหญ้าแพงโกล่าไปเลี้ยงสัตว์ ควรตัดครั้งแรก 60 วันหลังปลูก และตัดครั้งต่อไปทุกๆ 40 วัน โดยตัดสูงจากพื้นดิน 5 – 10 เซนติเมตร การปล่อยสัตว์เข้าแทะเล็มครั้งแรกควรปล่อยเมื่อหญ้าอายุ 90 วัน หญ้าแพงโกล่าเหมาะสำหรับใช้เลี้ยงโค กระบือ ในรูปหญ้าสด หญ้าแห้ง หรือหญ้าหมัก

หญ้ากินนีสีม่วง

เป็นหญ้าที่มีอายุหลายปี ต้นเป็นกอตั้งตรง แตกกอดี ใบใหญ่ ใบดกอ่อนนุ่ม เติบโตได้ในสภาพร่มเงา เหมาะสำหรับปลูกในเขตชลประทาน ผลผลิตน้ำหนักแห้ง 2.5 – 3.0 ตันต่อไร่ต่อปี โปรตีน 8 – 10 เปอร์เซ็นต์

การปลูก ใช้เมล็ดอัตรา 1 – 2 กิโลกรัมต่อไร่ โรยเป็นแถว ห่างกัน 50 เซนติเมตร

การใส่ปุ๋ย ก่อนปลูกควรใส่ปุ๋ยสูตร 15 – 15 – 15 อัตรา 50 – 100 กิโลกรัมต่อไร่ เป็นปุ๋ยรองพื้น และควรใส่ปุ๋ยคอกร่วมด้วย ควรใส่ปุ๋ยยูเรีย ( 46 – 0 – 0 ) อัตรา 10 – 20 กิโลกรัมต่อไร่ หลังการตัดทุกครั้ง

การกำจัดวัชพืช กำจัดวัชพืชครั้งแรกหลักจากปลูกหญ้า 3 – 4 สัปดาห์ และหลังจากนี้ 1 – 2 เดือน หากยังมีวัชพืชขึ้นอยู่หนาแน่น ควรทำการกำจัดวัชพืชอีกครั้งหนึ่ง

การใช้ประโยชน์ การตัดหญ้ากินนีสีม่วงไปใช้เลี้ยงสัตว์ ควรตัดครั้งแรก 60 วัน หลังปลูกและตัดครั้งต่อไปทุกๆ 30 – 40 วัน ในช่วงฤดูฝนหญ้าโตเร็ว สามารถตัดได้ทุก 20 – 30 วัน โดยตัดสูงจากพื้นดิน 10 – 15 เซนติเมตร หญ้ากินนีสีม่วงเหมาะสำหรับใช้เลี้ยงโค – กระบือ ในรูปหญ้าสด หญ้าแห้ง หรือปล่อยสัตว์เข้าแทะเล็มก็ได้

ปัจจุบันมีการปลูกหญ้าและผลิตเสบียงสัตว์เพื่อจำหน่ายในกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ในจังหวัดสุพรรณบุรี 10 กลุ่ม ดังนี้

ชื่อกลุ่มเกษตรกร	เกษตรกร(ราย)	ชนิดพืชอาหารสัตว์	พื้นที่ปลูก(ไร่)
1.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์บ้านสระ อ.สามชุก	235	หญ้าแพงโกล่า	2,100
2.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์สามชุก อ.สามชุก	10	หญ้าแพงโกล่า	321
3.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์กระเสียว อ.สามชุก	16	หญ้าแพงโกล่า	24
4.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์หนองสาหร่าย อ.ดอนเจดีย์	8	หญ้าแพงโกล่า	238
5.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์หัวนา อ.เดิมบางนางบวช	60 , 60	หญ้าแพงโกล่า,กินีสีม่วง	400 , 1,000
6.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ห้วยขมิ้น อ.ด่านช้าง	2	หญ้าแพงโกล่า	300
7.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์นิคมกระเสียว อ.ด่านช้าง	4	หญ้าแพงโกล่า	100
8.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์บ้านขาม อ.อู่ทอง	5	หญ้าแพงโกล่า	200
9.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ทัพหลวง อ.หนองหญ้าไซ	30	หญ้าแพงโกล่า	150
10.กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์วังยาว อ.ด่านช้าง	50	หญ้าแพงโกล่า	150
รวม	480	-	4,983