โรคกัมโบโร (Gumboro's disease, Infectious Bursal Disease)

สัตวแพทย์หญิงอารุณี ชัยสิงห์ กลุ่มไวรัสวิทยา

โรคกัมโบโร เรียกอีกชื่อว่า โรคเบอร์ซ่าอักเสบติดต่อ มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสเบอร์ซ่าอักเสบติดต่อ เชื้อไวรัสชนิดนี้จะไปทำลายเซลล์ของต่อมเบอร์ซ่าซึ่งมีหน้าที่สร้างภูมิคุ้มกันโรคในไก่ การติดเชื้อนี้จึงมีผลทำให้ระบบภูมิคุ้มโรคบกพร่อง ง่ายต่อการติดเชื้อชนิดอื่นๆ และทำให้เกิดความล้มเหลวในการสร้างภูมิคุ้มหลังจากได้รับวัคซีนชนิดต่างๆ เชื้อนี้มีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมต่างๆ ได้ดีมาก สามารถอยู่ในฟาร์มไก่ได้เป็นเวลานาน (ยาฆ่าเชื้อที่มีส่วนผสมของฟอร์มาลิน หรือ กลูตารัลดีไฮด์ใช้ได้ผลดีต่อเชื้อนี้)
ความรุนแรงของโรค จะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับ อายุของไก่ที่ติดเชื้อชนิดความรุนแรงของเชื้อไวรัส (ซึ่งมีทั้งชนิดรุนแรงน้อยหรือไม่รุนแรง ชนิดรุนแรงปานกลาง และชนิดรุนแรงมาก) และปัจจัยอื่นๆ

อาการโรค
1. แบบไม่แสดงอาการป่วย มักพบในลูกไก่อายุต่ำกว่า 2 สัปดาห์ เชื้อไวรัสจะทำให้ต่อมเบอร์ซ่าฝ่อ เป็นผลให้ระบบการสร้างภูมิคุ้มเสียหาย
2. แบบแสดงอาการป่วย มักพบในลูกไก่อายุประมาณ 3-6 สัปดาห์ ซึ่งเป็นระยะที่ต่อมเบอร์ซ่าเจริญเต็มที่ ไก่ป่วยอาจมีอาการ ซึม ขนยุ่งไม่กินน้ำและอาหาร มีสิ่งขับถ่ายเป็นน้ำผสมกับสารยูเรตสีขาว ไก่มักตายใน 2-3 วันหลังจากแสดงอาการ อัตราการตายอาจสูง (25-60%) ไก่ที่ตาย มักมีจุดเลือดออกหรือมีปื้นเลือด ตามกล้ามเนื้อ เช่นที่ อก ขา ต่อมเบอร์ซ่า อาจมีจุดเลือดออก อักเสบบวมมีวุ้นหุ้ม หรือมีหนองแข็งอยู่ภายในไก่ ในฝูงจะตายมากขึ้นในวันที่ 4-5 และถ้าไม่มีโรคอื่นแทรกซ้อน อัตราตายจะลดลง และโรคสงบลงได้ในภายใน 10 วัน

การป้องกันโรค
ที่สำคัญที่สุด ได้แก่ การสุขาภิบาลที่ดี การจัดการฟาร์มที่เข้มงวดและการเลือกใช้ยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสม โดยเฉพาะต้องคำนึงถึงระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ ซึ่งเป็นระบบที่ป้องกันการนำเชื้อโรคต่างๆ เข้าสู่ฟาร์ม ระบบนี้ไม่ได้ป้องกันโรคใดโรคหนึ่งโดยเฉพาะ แต่จะสามารถป้องกันโรคต่างๆ ที่ร้ายแรงและทำให้เกิดความเสียหายอย่างมาก เช่น ไข้หวัดนก นิวคาสเซิล อหิวาต์ไก่ และ ซัลโมเนลล่า เป็นต้น อย่างไรก็ตาม มีวัคซีนสำหรับป้องกันโรคกัมโบโร โดยมีทั้งวัคซีนชนิดเชื้อเป็น และเชื้อตาย วัคซีนชนิดเชื้อเป็นก็มีความรุนแรงของวัคซีนต่างๆกัน มีความจำเป็นที่จะต้องเลือกใช้วัคซีนให้เหมาะสมกับ อายุไก่ สภาวะภูมิคุ้มกันที่ลูกไก่ได้รับจากแม่ และสภาวะการระบาดของโรค ตัวอย่างเช่น การใช้วัคซีนชนิดแรง สามารถป้องกันการตายของไก่จากโรคระบาดได้ และสามารถใช้ได้แม้ขณะที่ลูกไก่มีภูมิคุ้มที่ได้รับจากแม่แต่วัคซีนชนิดแรงนี้ก็อาจทำให้ไก่ป่วยและตายได้ และยังมีผลเสียต่ออัตราการเจริญเติบโต ทำให้ระบบภูมิคุ้มบกพร่อง การตอบสนองต่อวัคซีนชนิดอื่นๆ ไม่ดี หรือง่ายต่อการติดเชื้อโรคอื่นๆ

วัคซีนกัมโบโรที่ผลิตโดยสำนักเทคโนโลยีชีวภัณฑ์สัตว์ กรมปศุสัตว์
| วัคซีนกัมโบโรเชื้อเป็น สเตรน ซี ยู วันเอ็ม | วัคซีนกัมโบโรเชื้อตาย สเตรน ซี ยู วันเอ็ม|

สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
uploaded :: 1/8/2549