อาหารและการให้อาหารไก่ไข่


อาหารไก่ไข่

          
อาหารเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้การเลี้ยงไก่ไข่มีกำไรหรือขาดทุน เนื่องจากต้นทุนการผลิตประมาณ 60-70 เปอร์เซนต์ของต้นทุนทั้งหมดเป็นค่าอาหาร ไก่ไข่นั้นนอกจากจะต้องการอาหารเพื่อการดำรงชีพ การเจริญเติบโตแล้ว ยังต้องนำไปใช้ในการผลิตไข่อีกด้วย การที่ผู้เลี้ยงจะลดต้นทุนการผลิตในส่วนของค่าอาหารลงนั้น สามารถทำได้โดยการประกอบสูตรอาหารที่มีราคาถูก แต่คุณภาพดี เลือกใช้วัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีราคาถูกตามฤดูกาลและให้อาหารแก่ไก่กินอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ได้ไข่ที่มีคุณภาพและต้นทุนต่ำ

          การที่ไก่จะเจริญเติบโตได้ดี มีความแข็งแรงและให้ไข่มาก จำเป็นจะต้องได้กินอาหารที่เพียงพอและกินอาหารได้ดีสม่ำเสมอทุกวัน โดยทั่วไปแล้วอาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่จะประกอบด้วยสารอาหาร 6 ประเภท ดังต่อไปนี้

          1. โปรตีน  เป็นสารประกอบที่สำคัญต่อการเลี้ยงสัตว์ทุกชนิด ประกอบด้วยกรดอะมิโนชนิดต่างๆ เป็นสารอาหารที่ช่วยในการสร้างเนื้อเยื่อที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย และช่วยในการสร้างและซ่อมแซมรักษาส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น ขน เล็บ หนัง กระดูก อวัยวะภายในต่างๆ เม็ดเลือดแดง และเป็นส่วนประกอบของผลผลิต เช่น ไข่ รวมทั้งยังนำไปใช้ในการสร้างเนื้ออีกด้วย โดยปกติแล้วอาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่จะประกอบด้วยโปรตีนประมาณ 13-19% ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอายุของไก

          2. คาร์โบไฮเดรต เป็นสารอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล มีหน้าที่ให้พลังงาน ให้ความอบอุ่น และช่วยให้ไก่อ้วน คาร์โบไฮเดรต เป็นแหล่งในการให้พลังงานแก่ร่างกาย เพื่อนำไปใช้ในการทำงานของอวัยวะต่างๆ เพื่อการดำรงชีพ การเจริญเติบโต และการให้ผลผลิต เช่น ไข่ ฯลฯ คาร์โบไฮเดรตถือเป็นอาหารหลัก เพราะเป็นส่วนประกอบในสูตรอาหารไก่ไข่ประมาณ 38-61% ขึ้นอยู่กับอายุไก่ คาร์โบไฮเดรตแบ่งเป็น 2 พวกตามลักษณะความยากง่ายในการย่อย คือ น้ำตาล และแป้งกับเยื่อใย แหล่งคาร์โบไฮเดรตส่วนใหญ่ได้มาจากพืช

          3. น้ำ  เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของร่างกาย ร่างกายไก่มีน้ำเป็นส่วนประกอบประมาณ 60-70% ลูกไก่อายุ 1 วัน มีน้ำเป็นองค์ประกอบ 85% และจะลดลงเมื่ออายุมากขึ้น น้ำมีหน้าที่สำคัญต่อร่างกาย เช่น ช่วยในการย่อย การดูดซึม การรักษาระดับความร้อนปกติในร่างกาย และช่วยในการขับถ่ายของเสียออกนอกร่างกาย น้ำนับเป็นสารอาหารที่จำเป็นและมีความสำคัญที่สุด เพราะถ้าไก่ขาดน้ำจะทำให้ไก่ไม่อยากกินอาหารและอาจถึงตายได้ ดังนั้นเกษตรกรจะต้องหาภาชนะใส่น้ำจืดสะอาดตั้งไว้ให้ไก่กินตลอดเวลา หากไก่ขาดน้ำจะแคระแกร็น และการสูญเสียน้ำเพียง 10% ของร่างกาย ไก่จะตายได้

          4. ไขมัน  เป็นแหล่งให้พลังงานแก่ร่างกายเช่นเดียวกับคาร์โบไฮเดรต แต่ให้พลังงานมากกว่า 2.5 เท่า และยังให้กรดไขมันบางชนิดที่จำเป็นสำหรับร่างกาย ให้ความอบอุ่น ทำให้อ้วนและช่วยเพิ่มความน่ากินของอาหาร ส่วนมากจะได้จากไขมันสัตว์และน้ำมันพืช หากปริมาณไขมันมากเกินไปจะทำให้ไก่ถ่ายเหลวหรือท้องเสีย ทำให้พื้นเปียกแฉะ วัสดุรองพื้นจะเสียเร็ว

          5. วิตามิน  จำเป็นต่อการเจริญเติบโตและการดำรงชีวิตของไก่ ช่วยสร้างความแข็งแรงและความกระปรี้กระเปร่าแก่ร่างกาย สร้างความต้านทานโรค และบำรุงระบบประสาท แต่ร่างกายต้องการในปริมาณน้อย แต่ขาดไม่ได้ เพื่อให้ปฏิกิริยาต่างๆ ในร่างกายดำเนินไปตามปกติ วิตามินแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ตามคุณสมบัติในการละลาย คือ วิตามินที่ละลายในไขมัน ได้แก่ วิตามิน เอ ดี อี เค และวิตามินที่ละลายในน้ำ ได้แก่ วิตามินบี ซี หากไก่ขาดจะทำให้โตช้าและเป็นโรคขาดวิตามินนั้นๆ

          6. แร่ธาตุ  ช่วยในการสร้างโครงกระดูก สร้างความเจริญเติบโต สร้างเลือด สร้างเปลือกไข่ และอื่นๆ ร่างกายสัตว์มีแร่ธาตุเป็นส่วนประกอบอยู่ประมาณ 3% ของน้ำหนักตัว แร่ธาตุที่สำคัญได้แก่ แคลเซียม ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม โซเดียม คลอรีน เหล็ก กำมะถัน ไอโอดีน ทองแดง โคบอลต์ แมงกานีส และสังกะสี



ชนิดของอาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่

          1. อาหารผสม  เป็นอาหารผสมจากวัตถุดิบที่บดละเอียดแล้วหลายๆ อย่างคลุกเคล้าให้เข้ากัน โดยมากจะเติมยาปฏิชีวนะ, วิตามิน, แร่ธาตุ และกรดอะมิโนที่จำเป็นลงไปด้วย อาหารนี้นำไปเลี้ยงไก่ได้ทันทีโดยไม่ต้องเสริมอะไรอีก
          2. หัวอาหาร  เป็นอาหารเข้มข้นที่ผสมจากวัตถุดิบพวกโปรตีนจากพืช สัตว์ ไวตามิน แร่ธาตุ และยาต่างๆ ยกเว้นธัญพืชหรือวัตถุดิบบางอย่าง ทั้งนี้เพื่อให้เหมาะสมและลดต้นทุนค่าอาหาร แต่ละท้องถิ่นที่มีวัตถุดิบอื่นบางอย่างราคาถูกหรือที่ปลูกเก็บเกี่ยวเอง เช่น ข้าวฟ่าง ข้าวโพด เมื่อผสมกับอาหารข้นตามอัตราส่วนที่กำหนด ก็จะได้อาหารสมดุลซึ่งมีโภชนะต่างๆ ครบถ้วนตามความต้องการ
          3. อาหารอัดเม็ด  เป็นการนำอาหารผสมสำเร็จรูปที่อยู่ในรูปของอาหารผสมไปผ่านกรรมวิธีการอัดเม็ด ก็จะได้อาหารอัดเม็ดขนาดต่างๆ ตามอายุของไก่
          4. อาหารเสริม  คืออาหารหรือวัตถุดิบที่เติมไปกับส่วนประกอบต่างๆ ที่จะผสมเป็นอาหารใช้เลี้ยงสัตว์ เพื่อช่วยเสริมคุณภาพของอาหารนั้นๆ ให้ดีขึ้นและให้เป็นอาหารที่สมดุล



สูตรอาหารไก่ไข่ระยะต่างๆ

          สูตรอาหารไก่ที่ดี หมายถึง การนำเอาวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่เป็นแหล่งให้สารอาหารต่างๆ ในสัดส่วนที่เหมาะสมมาผสมให้เข้ากัน เพื่อให้ได้สารอาหารต่างๆ ตามที่ไก่ต้องการ ในอัตราส่วนที่สมดุลกัน ไก่ชอบกิน ไม่เป็นพิษ และไก่สามารถนำไปใช้ในการผลิตเนื้อและไข่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนั้นวัตถุดิบที่ใช้ก็สามารถหาได้ง่ายและราคาไม่แพงอีกด้วย

          สูตรอาหารไก่ไข่ระยะต่างๆ ที่ผลิตโดย กองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ ดังต่อไปนี้ มีหลายสูตรด้วยกัน เป็นการเลือกใช้จากวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีอยู่มากและนิยมใช้กันมาก ในการเลือกใช้สูตรใดสูตรหนึ่งนั้นควรพิจารณาจากวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีอยู่มากในท้องถิ่น พอจะหาซื้อได้ง่ายและราคาถูกเป็นหลักในการเลือดใช้สูตรอาหารนั้น
  1. ไก่ไข่เล็ก ตั้งแต่อายุแรกเกิดจนถึง 6 สัปดาห์ ต้องการอาหารที่มีโปรตีน ประมาณ 19%
  2. ไก่ไข่รุ่น ตั้งแต่อายุ 6 -14 สัปดาห์ ต้องการอาหารที่มีโปรตีนประมาณ 16%
  3. ไก่ไข่สาวก่อนไข่ ตั้งแต่อายุ 14 -20 สัปดาห์ ต้องการอาหารที่มีโปรตีนประมาณ 13%
  4. ไก่ไข่ระยะให้ไข่ ตั้งแต่อายุ 20 สัปดาห์ขึ้นไป ต้องการอาหารที่มีโปรตีนประมาณ 16%

สูตรอาหารไก่ไข่เล็ก (อายุแรกเกิด - 6 สัปดาห์)
วัตถุดิบอาหารสัตว์ (ก.ก.)
สูตรที่ 1
สูตรที่ 2
สูตรที่ 3
สูตรที่ 4
ปลายข้าว
ข้าวโพด
ข้าวฟ่าง
มันเส้น
รำละเอียด
กากถั่วเหลือง
ปลาป่น
ไดแคลเซียมฟอสเฟต
เกลือ
พรีมิกซ์ไก่ไข่เล็ก
56
-
-
-
112
22
8
1
0.5
0.5
-
61.2
-
-
10
18.8
8
1
0.5
0.5
-
-
59.3
-
12
18.7
8
1
0.5
0.5
-
-
-
46.2
15
26.8
10
1
0.5
0.5
รวม
100
100
100
100

สูตรอาหารไก่ไข่รุ่น (อายุ 6-14 สัปดาห์)
วัตถุดิบอาหารสัตว์ (ก.ก.)
สูตรที่ 1
สูตรที่ 2
สูตรที่ 3
สูตรที่ 4
ปลายข้าว
ข้าวโพด
ข้าวฟ่าง
มันเส้น
รำละเอียด
กากถั่วเหลือง
ปลาป่น
เปลือกหอย
ดีแอล-เมทไธโอนีน
เกลือ
พรีมิกซ์ไก่ไข่รุ่น
51.5
-
-
-
29
10
8
0.5
-
0.5
0.5
-
58.3
-
-
25
7.2
8
0.5
-
0.5
0.5
-
-
56.4
-
27
7.1
8
0.5
0.05
0.5
0.5
-
-
-
46.6
26
18.1
8
0.3
0.05
0.5
0.5
รวม
100
100
100
100

สูตรอาหารไก่ไข่สาว (อายุ 14-20 สัปดาห์)
วัตถุดิบอาหารสัตว์ (ก.ก.)
สูตรที่ 1
สูตรที่ 2
สูตรที่ 3
สูตรที่ 4
ปลายข้าว
ข้าวโพด
ข้าวฟ่าง
มันเส้น
รำละเอียด
ใบกระถินป่น
กากถั่วเหลือง
ปลาป่น
เปลือกหอย
ไดแคลเซียมฟอสเฟต
ดีแอล-เมทไธโอนีน
เกลือ
พรีมิกซ์ไก่ไข่สาว
55
-
-
-
30
4
5.8
3
0.7
0.5
-
0.5
0.5
-
58.3
-
-
30
4
2.6
3
0.8
0.3
-
0.5
0.5
-
-
58.3
-
30
4
2.6
3
0.8
0.3
0.05
0.5
0.5
-
-
-
48.2
30
4
11.1
5
0.7
-
0.05
0.5
0.5
รวม
100
100
100
100

สูตรอาหารไก่ไข่ระยะให้ไข่
วัตถุดิบอาหารสัตว์ (ก.ก.)
สูตรที่ 1
สูตรที่ 2
สูตรที่ 3
สูตรที่ 4
ปลายข้าว
ข้าวโพด
ข้าวฟ่าง
มันเส้น
รำละเอียด
ใบกระถินป่น
กากถั่วเหลือง
ปลาป่น
ไขมันสัตว์/น้ำมันพืช
เปลือกหอย
ไดแคลเซียมฟอสเฟต
ดีแอล-เมทไธโอนีน
เกลือ
พรีมิกซ์ไก่ไข่สาว
47
-
-
-
20
-5
9.9
8
1
8.3
-
0.1
0.5
0.25
-
47.9
-
-
20
5
8.8
7
2
8.5
-
0.1
0.5
0.25
-
-
46.6
-
20
5
9
7
3
8.3
0.2
0.15
0.5
0.25
-
-
-
38.8
20
5
16.6
8
2.5
8.2
-
0.15
0.5
0.25
รวม
100
100
100
100

Copyright ©2003  Department  of  Livestock  Development.  All  right  reserved.    
พัฒนาเว็บไซต์โดย  ศูนย์สารสนเทศ  กรมปศุสัตว์  E - mail : info@dld.go.th  Tel./Fax 0 - 2653 - 4925